2025 жылдың алғашқы жеті айында Қазақстанда мүмкіндігі шектеулі азаматтардың өмір сапасын жақсарту бағытында маңызды қадамдардың бірі – Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы көрсетілген көмектер ауқымы едәуір артты. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің деректеріне сүйенсек, биылғы жылдың басынан бері мүгедектігі бар адамдарға 359,1 мыңнан астам әлеуметтік қызмет көрсетілген. Бұл – елімізде инклюзивті қоғам құру жолында нақты жүзеге асып жатқан бастамалардың айқын дәлелі.
Портал арқылы ұсынылған қызметтердің ішінде ең көп сұранысқа ие болғаны – оңалтудың техникалық құралдары. Атап айтқанда, 279 мың мүгедектігі бар адам өз қажеттілігіне сәйкес түрлі техникалық көмек құралдарымен қамтылды. Сонымен қатар, 46,3 мың адам жеке көмекші қызметін пайдаланып, дәл осынша азамат санаторлық-курорттық емдеу мүмкіндігіне ие болды. Бұдан бөлек, 8,3 мың мүгедектігі бар жанға ымдау тілі қызметі ұсынылған.
Осы әлеуметтік қолдаулардың бәрі «Әлеуметтік қызметтер порталы» деп аталатын цифрлық жүйе арқылы жүзеге асырылады. Бұл портал – азаматтарға қажетті құрал мен қызмет түрін өз бетінше таңдауға мүмкіндік беретін, ашық әрі тиімді механизм. Порталды пайдалану үшін тек электрондық цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) қажет. Қызмет алушы өзінің жеке парақшасы арқылы тиісті өтінімді рәсімдеп, оңалту құралдарын жеткізу немесе өз бетімен алып кету әдісін таңдай алады.
Мүгедектігі бар жандарға ұсынылатын оңалту құралдарының қатарында протездік-ортопедиялық бұйымдар, сурдотехникалық және тифлотехникалық құралдар, гигиеналық жабдықтар мен әртүрлі кресло-арбалар бар. Мұндай кең ауқымды қамту – азаматтардың тек медициналық емес, күнделікті өмірде қажет болатын құралдармен де қамтамасыз етілуін көздейді.
Бүгінгі таңда Порталда тіркелген жеткізушілердің саны да айтарлықтай. Атап айтқанда, 1012 оңалту техникалық құралдарын жеткізуші, 669 арнайы әлеуметтік қызмет көрсетуші, 761 ымдау тілі қызметін ұсынушы және 133 санаторлық-курорттық ем мекемелері тіркелген. Бұдан бөлек, еліміз бойынша 31 мыңнан астам жеке көмекші Портал арқылы қызмет көрсетуге дайын. Бұл – азаматтарға қызмет ұсынудағы бәсекелестікті арттырып, сапаны жақсартуға негіз болады.
Порталды пайдалану бойынша азаматтар кеңесті 1414 бірыңғай байланыс орталығынан ала алады. Қолдау орталығы қызмет алушыларға техникалық көмек, кеңес беру және өтінім рәсімдеу процесін түсіндіру жұмыстарын атқарады. Бұл – Порталдың қолжетімділігін қамтамасыз етудің маңызды бір тетігі.
Сарапшылардың айтуынша, әлеуметтік қызметтер порталы тек мүгедектігі бар жандарға қолдау көрсетудің құралы ғана емес, бұл – еліміздегі әлеуметтік әділеттіліктің, ашықтықтың және мемлекеттік қызмет сапасының көрсеткіші. Қазіргі таңда елімізде мүгедектігі бар азаматтар жалпы халықтың шамамен 10%-ын құрайды. Бұл дегеніміз – миллиондаған адам үшін Порталдың тиімді жұмыс істеуі олардың күнделікті тұрмысына тікелей әсер етеді.
Алайда, әлеуметтік көмектің тиімді жүзеге асуы – тек порталдың жұмысымен шектелмейді. Аймақтардағы мамандардың жауапкершілігі, жергілікті атқарушы органдардың белсенділігі және азаматтардың құқықтық сауаттылығы – осы жүйенің толыққанды жұмыс істеуінің басты факторлары. Сондықтан да, бұл бағыттағы ақпараттандыру, құқықтық түсіндіру, оқыту жұмыстары тұрақты түрде жүргізілуі қажет.
Тағы бір маңызды мәселе – шалғай ауылдарда тұратын мүгедектігі бар азаматтардың қолжетімділігі. Көптеген өңірлерде интернет байланысының сапасы төмен, цифрлық қызметтерге қол жеткізу қиын. Бұл – әлеуметтік теңсіздік тудыратын мәселе. Мемлекет тарапынан бұл бағытта арнайы жобалар қолға алынып, ауылдық аймақтарда мобильді қызмет көрсету, көшпелі консультациялық топтар құру, интернет инфрақұрылымын жақсарту бойынша жұмыстар атқарылуы тиіс.
Сонымен қатар, порталдың дамуы жеке сектордың да қатысуын арттырып отыр. Қазіргі таңда әлеуметтік кәсіпкерлікпен айналысатын шағын бизнес өкілдері де Порталға тіркеліп, өз өнімдері мен қызметтерін ұсынуда. Бұл – бизнес пен мемлекет арасындағы әлеуметтік серіктестікті нығайтып, жаңа жұмыс орындарын ашуға да септігін тигізеді.
Жалпы алғанда, Әлеуметтік қызметтер порталы – заманауи технологияларды әлеуметтік әділеттілікпен үйлестіре отырып, мүгедектігі бар адамдардың өмірін жеңілдетуге бағытталған маңызды қадам. Порталдың тиімділігі мен қолжетімділігін арттыру арқылы Қазақстан әлеуметтік мемлекет қағидаттарын нақты іске асыру жолында нық қадам жасауда. Ең бастысы – бұл бастаманың шынайы иесі де, бақылаушысы да – халық.
Автор: Бердалы Ораз