Инватакси – қолжетімді әрі цифрлы көлік қызметі: Астана мен Алматыда жаңа пилоттық жоба іске қосылды
Қазақстанда мүгедектігі бар азаматтардың қоғамдағы өмір сүру сапасын жақсарту бағытында бірқатар оң өзгерістер жасалып жатыр. Соның бірі – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің (Еңбекмині) бастамасымен қолға алынған инватакси қызметін цифрландыру және такси агрегаторларымен интеграциялау бойынша пилоттық жоба. 2025 жылдың басынан бері Астана мен Алматы қалаларында бұл қызмет 266,8 мың рет көрсетілген. Бұл – былтырғы жылдың жалпы көрсеткішімен салыстырғанда айтарлықтай өсім. Мәселен, 2024 жылдың қорытындысы бойынша инватакси қызметі 207,2 мың рет ұсынылған болатын.
Бұл бастама – елімізде инклюзивті орта қалыптастыру жолындағы маңызды қадамдардың бірі. Еңбекмині әкімдіктермен бірлесіп, инватакси қызметін көрсету механизмін қайта қарауды қолға алған болатын. Бұған дейінгі жүйе бойынша азаматтар қызметті бір күн бұрын ғана телефон арқылы брондап, көлік күтуге мәжбүр болатын. Ал кейбір өңірлерде көлік тапшылығы бұл процесті одан әрі қиындата түсетін. Осы проблемаларды ескере отырып, министрлік жаңа цифрлық шешім ұсынды: агрегатор платформаларын – соның ішінде Яндекс Go мобильді қосымшасын инватакси қызметіне тарту.
Яндекс компаниясы бұл жобаға әлеуметтік жауапкершілік аясында, яғни толықтай өтеусіз негізде қатысып отыр. Бұл – коммерциялық пайдадан тыс, азаматтық қоғамға қосылған үлес. Ең басты шарттардың бірі – агрегатор платформасының пайдасына төленетін пайыздық үстемелердің мүлде болмауы.
Яндекс Go платформасы арқылы инватакси шақыру мүмкіндігі бірқатар артықшылық береді:
- Қызмет алушылар көлікті онлайн режимде тез әрі ыңғайлы түрде шақыра алады;
- Тапсырыстың мәртебесін нақты уақыт режимінде қадағалап отыруға болады;
- Қызмет сапасын жасалған сапарлар бойынша мониторинг арқылы бақылау мүмкіндігі бар;
- Қосымшада мүгедектігі бар жандарға арналған «ерекше қажеттіліктер» бөлімі іске қосылған, бұл арқылы пайдаланушы жүргізушіге алдын ала қажеттіліктерін ескерте алады;
- Жүргізушілер үшін де арнайы нұсқаулық қарастырылған – адамды көлікке отырғызу немесе түсіру кезіндегі көмек тәсілдері егжей-тегжейлі түсіндіріледі.
Бүгінгі таңда бұл жоба Астана мен Алматы қалаларында пилоттық режимде іске асырылуда. Аталған қалалардағы фокус-топ мүшелері – мүгедектігі бар азаматтар – бұл қызметтің ыңғайлылығы мен тиімділігін тәжірибе жүзінде байқап көріп жатыр. Қатысушылардың алдын ала пікірі бойынша, бұл жаңашылдық бұрынғы жүйеден анағұрлым қолайлы әрі заманауи тәсіл екені анықталған.
Алдағы уақытта жоба еліміздің басқа өңірлеріне де кезең-кезеңімен енгізілмек. Бұл бағыттағы ауқымды жұмыс, ең алдымен, қызмет сапасын арттыруға, қолжетімділікті кеңейтуге және азаматтардың цифрлық сауаттылығын арттыруға бағытталып отыр. Инватакси қызметін мобильді қосымша арқылы басқару – бұл тек көлік мәселесін шешу емес, бұл – мүгедектігі бар азаматтың өзін қоғамның толыққанды мүшесі ретінде сезінуінің кепілі.
Жоба тек қала ішінде ғана емес, болашақта қала маңындағы елді мекендерге де таралуы мүмкін. Себебі мүгедектігі бар жандар үшін қатынас еркіндігі – олардың білім алу, жұмыс істеу, мәдени шараларға қатысу, медициналық көмек алу сияқты өмірлік қажеттіліктерін толыққанды өтеу үшін аса маңызды.
Тағы бір айта кетерлік жайт – Яндекс Go қосымшасы инклюзивті интерфейспен жабдықталған. Көру немесе есту қабілеті төмен адамдарға арналған арнайы визуалдық белгілер, мәтін үлкейту, түс айырмашылығы секілді функциялар қарастырылған. Бұл – тек физикалық көмек қана емес, технологиялық теңдікке бағытталған маңызды қадам.
Мемлекет тарапынан көрсетілетін қызметтердің цифрлық платформаға көшуі, соның ішінде инватакси жүйесінің жаңғыруы – мүгедектігі бар жандардың дербестігін арттырудың, олардың құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейтудің тиімді құралы болып отыр. Бұл жоба арқылы азаматтар енді өз іс-сапарларын алдын ала жоспарлап, уақыт пен ресурсты үнемдей алады, әрі кері байланыс арқылы қызмет сапасына әсер ету мүмкіндігіне ие.
Осы бастама – әлеуметтік әділеттіліктің цифрлы дәуірге бейімделген нұсқасы. Мемлекет пен жекеменшік сектордың (Яндекс сияқты) осындай бірлескен жобалары қоғамның әр мүшесі үшін қолайлы орта қалыптастыруға бағытталған нақты әрі нәтижелі қадамдардың бірі болып отыр.
Болашақта мұндай жобалардың саны артып, олар тек көлікпен шектелмей, денсаулық сақтау, білім беру, жұмысқа орналасу сияқты басқа да салаларға енуі тиіс. Мүгедектігі бар адамдарға арналған осындай бастамалар – тек әлеуметтік саясаттың жемісі емес, бұл – адам құқығын құрметтеу мен әлеуметтік инклюзияның айқын белгісі.