Сурет: pixabay
Адамды құлататын ең қауіпті мінез бар. Ол – ашу да емес, надандық та емес. Ол – тәкаппарлық. Өзгені төмен көру, өзін өзгеден биік санау, ақыл мен ақиқатты тек өз бойынан іздеу – адамды біртіндеп іштен ірітетін кесел.
Тәкәппар адам әуелде жеңгендей көрінеді. Сөзі өтімді, дауысы қатты, өзіне сенімді. Ол кеңес тыңдамайды, сын көтермейді. «Мен білемін», «менікі дұрыс» деген ой оның санасын тұмшалап алады. Бірақ бұл – уақытша иллюзия. Себебі тәкаппарлық ақылды өсірмейді, ол тек эгоды үлкейтеді.
Тарихқа көз салсақ, құлаған империялардың, күйреген биліктердің, жалғыз қалған тұлғалардың түп-төркінінде дәл осы мінез жатыр. Өзінен басқаны мойындамаған, халықтың үнін естімеген, шындықты менсінбегендер ақыры өз көлеңкесінен өзі қорқатын хәлге жеткен. Тәкәппарлық адамды биіктетпейді, керісінше оны жалғыздықтың шыңына шығарып қояды.
Қарапайым өмірде де солай. Тәкәппар ата-ана баласының тілін алмайды. Тәкәппар басшы ұжымын жоғалтады. Тәкәппар журналист оқырманынан айырылады. Себебі тәкаппарлық – диалогты өлтіреді. Ал диалог жоқ жерде даму болмайды.
Ислам ілімінде де тәкаппарлық – ең ауыр рухани дерттердің бірі ретінде айтылады. Себебі ол адам мен ақиқаттың арасына перде құрады. Адам қателессе де мойындамайды, күнәсін көрсе де түзелмейді. Өзін өзгеден жоғары қойған сайын, шын мәнінде адамдық биігінен алыстай береді.
Тәкәппарлықтың ең қауіпті тұсы – оның бірден байқалмауы. Ол «өзін-өзі құрметтеу» кейпінде келеді, «принцип» болып сөйлейді, «мінез» деп ақталады. Бірақ уақыт өте келе оның артында қатыгездік, немқұрайлылық, менмендік тұрғаны анық көрінеді.
Соңында не болады?
Тыңдайтын ешкім қалмайды.
Түсінетін жан табылмайды.
Қолдайтын орта ыдырайды.
Сол кезде ғана адам кеш түсінеді: биіктік деп ойлағаны – шын мәнінде оқшаулану екен.
Тәкәппарлықтың соңы бір-ақ сөзбен түйінделеді:
жалғыздықпен, өкінішпен, күйреумен аяқталады.